Van ketters naar anders denkenden

TEKST groter lettertype kleiner lettertype

zaterdag 31 augustus 2013 om 10:16 uur.    |    Terug naar Proza
Dit werk werd reeds 1450 maal bekeken.


Van ketters naar anders denkenden.

Geschiedenis is en blijft mijn weergaloze muze, mijn verrukkelijke minnares. Zij vergeet niet. Het zijn wij die vergeten. In haar verhaal over de mens schets zij een pendel slingerend tussen absolutisme en humanisme, tussen de meedogenloze terreur van dogmatisch denken of ideologische vooringenomenheid en de rustpunten van schitterende menselijkheid , nuance en net de vrijheid van denken. Het blijft echter een heikele koordans om elk facet te willen belichten, te willen bekijken om misschien te komen tot Leopold von Ranke’s adagium Wie es eigentlich gewesen…
 

Antwerpenaar en mijn goede vriend Jaak Geerts, nu “Audois d’adoption” uit Lézignan-Corbières , kent mijn Kathaarse afwijking. Hij bezorgde me het themanummer “Cathares” van het tijdschrift Pyrénées Histoire
Gretig las ik het artikel “Des hérétiques aux dissidents, un grand pas pour la recherche”. Het deed me onmiddellijk aan “That’s one small step for man, one giant leap for mankind.".van Neil Amstrong denken. Inderdaad, door deze “ketters” als anders denkenden te omschrijven haalt men dezen uit de gekleurde Katholieke historiografie.


Top-historica Anne Brenon, Conservateur des Archives de France, détachée auprès du département de l’Aude pour le Centre national d’études cathares (CEC), een instituut dat inmiddels werd opgedoekt ,ken ik via haar publicaties al vele jaren. Na de generatie historici zoals René Nelli, Michel Roquebert en Jean Duvernoy is zij vandaag de specialiste bij uitstek.
Na het verdwijnen van CEC richtte zij in januari 2012 samen met haar collega Pilar Jiménez Le Collectif international de recherche sur le catharisme et les dissidences (CIRCAED) op. Het is een internationaal collectief van vorsers uit verschillende landen die het Katharisme en andere dissidenties in een ruimere context en vanuit diverse wetenschappelijke disciplines willen bestuderen.


Begin de jaren tachtig bezocht ik de eerste maal de Languedoc. Sindsdien doet de garrigue met zijn wilde tijm, de zomerzon zinderend over de oneindige wijngaarden, de verkleurende herfstbladeren van platanen langs Le canal du midi me er blijvend wegdromen. Zoals elke rechtgeaarde toerist kocht ik toen Le Guide Vert van Michelin. Het hoofdstuk L’épopée cathare friste mijn geheugen op.

Terug thuis sloeg ik mijn oude cursussen nog eens open. En zie in “Geschiedenis van de Middeleeuwen,” van wijlen prof. W.Lourdeaux (1923-1988) blonken de katharen netjes als een ketterse sekte en “Wegens hun moreel en sociaal nihilisme waren de Albigenzen voor de staat en de maatschappij een groot gevaar….Innocentius III preekte een kruistocht tegen hen…en slechts deze “Heilige” oorlog kon de kracht der ketters breken” O, K.u.l., mijn dierbare Alma Mater wandelde hier (weer) over gelovig en gecanoniseerd water…
De waarheid is iets prozaïscher. Zoals Jean Duvernoy bevestigt Anne Brenon :’ Le catharisme n’était pas une société initiatique, ce n’était pas une secte.C’était une église publique, qui avait pour vocation ouverte le salut des hommes. Le catharisme est un pur christianisme qui a été éradiqué de l’histoire par un autre christianisme.L’inquisition a brisé les réseaux de solidarité villageois et familaux…Sur le plan policier, son but était de briser les solidarities et de terroriser: expropriation, pèlerinage forcé, port des croix jaunes cousues sur la poitrine et dans le dos, prison perpétuelle, bûcher pour relapse des simples croyants (recidivists) et, bien sûr, l’éridication par le feu de tous les ministers de l’église interdite. “


Voor de goede orde: ik heb geen sympathie voor de Katharen, voor geen enkel geloof met de vernietigende fall-out in vervolging en brandstapels die in deze streek een eeuw bleven smeulen. Voor mij is deze geschiedenis een case study van - en om Anne Brenon te citeren - “une monstruosité doctrinale".
Niet meer, niet minder…
Frank De Vos
 




Vorige werk: Mondelinge geschiedenis: Trien van de nieuwe winkel.  Terug naar overzicht In de armen van Clio Volgende werk: De Zouaven van de Paus, een vergeten geschiedenis.